Neocons Revolution - Straussian Pride - Decadence Catholicism - Playstation Forever
wtorek, 14 czerwca 2011
My Bad Romance with Radical Hermeneutics.

Radykalna hermeneutyka John D. Caputo

Dziś tekst mojego przemówienia na otwarcie przewodu doktorskiego.

Temat: Krzyż i chora. Wprowadzenie do radykalnej hermeneutyki Johna D. Caputo.

Wprowadzenie

Europa w drugiej połowie XX wieku, ciężko zraniona przez doświadczenia dwóch światowych konfliktów i poważnie zmęczona przedłużającym się zimnowojennym napięciem, nie po raz pierwszy pogrążyła się w intelektualnym kryzysie, przynoszącym radykalne zwątpienie w prawomocność tradycyjnych religii, potencjał cywilizacyjny nauki i umiejętność sztuki do dalszego opisywania piękna.

Z tej kultury wyczerpania zrodziły się rewolty lat sześćdziesiątych. Radykalne czasy oznaczały radykalną filozofię. Tak narodził się postmodernizm. Filozofia stała się kubistycznym obrazem rozpadającym się na wiele perspektyw, nie tworzących już stałego i jednorodnego wizerunku. Filozoficzny rozum przekształcił się w rwący strumień świadomości, swoje myśli wyciągając z dadaistycznego kapelusza.

Dziś u początku XXI wieku coraz częściej zamiast o śmierci filozofii słyszymy o końcu intelektualnej prosperity postmodernizmu. Odeszli już wszyscy wielcy myśliciele tej filozofii tacy jak Foucault, Deleuze, Baudrillard, Lyotard, Rorty i Derrida. Sprzeciw wobec ich idei wyrazili francuscy Nowi Filozofowie, neokonserwatywni uczniowie Leo Straussa, lewicowi krytycy tacy jak Zizek i Eagelton, także klasyk szkoły frankfurckiej Jurgen Habermas, który niegdyś wypowiedział wojnę postmodernistom, nie składa jeszcze broni.

W takiej sytuacji amerykański filozof i teolog John D. Caputo jawi się jako jeden z ostatnich postmodernistów (choć nie zapominajmy o Giannim Vattimo), który niczym Heglowska sowa Minerwy zjawia się o zmierzchu by dokonać podsumowania intelektualnego dorobku postmodernizmu. Jego twórczość to filozofia i teologia. Obie tradycje mieszają się ze sobą i przenikają, czasem starając się doprowadzić do wzajemnego przyjaznego przezwyciężenia. Teologia wkrada się w teksty filozofii a filozofia nawiedza święte religijne księgi. Krzyżowe obopólne zapłodnienie staje się nieuniknione. Właśnie z tego ducha rodzi się radykalna hermeneutyka. Praca jest podzielona na dwie części: rekonstrukcyjną i krytyczno-polemiczną.

Cześć pierwsza: Rekonstrukcja.

Radykalna hermeneutyka jako metoda przezwyciężania nowoczesności.

Projekt radykalnej hermeneutyki w ujęciu Johna D. Caputo opiera się przynajmniej na dwóch hasłach przewodnich. Pierwszym jest postulat przywrócenie życiu jego pierwotnej trudności, czyli zanurzenie w przygodności i skończoności egzystencji pozbawionej metafizycznego fundamentu i bezpieczeństwa. Jest to egzystencjalistyczny wymiar radykalnej hermeneutyki. Drugim hasłem jest pasja nie-wiedzy o tym kim jesteśmy. Prowadzi to do afirmacji już nie gry lecz swobodnej zabawy różnorodnych interpretacji naszego rozumiejącego bycia-w-świecie. Jest to wymiar epistemologiczny radykalnej hermeneutyki.

Poetyka zobowiązania.

Zastosowanie radykalnej hermeneutyki na polu etyki owocuje z jednej strony etyką rozproszenia (ethics of dissemination), której stosowanie w ramach różnorodnych instytucji społeczno-politycznych ma doprowadzić do decentralizacji władzy oraz jej pluralizacji i demokratyzacji. W wymiarze bardziej indywidualnym Caputo proponuje etykę Gelassenheit, odwołując się raczej do myśli Mistrza Eckharta, niż Heideggera. Jest to etyka otwarcia się na Innego, pozwolenia Innemu być taki jakim jest w swej odmienności. Ten wymiar etyczny uzupełnia Caputo o poetykę zobowiązania wobec Innego, rozumianego w sposób bardzo szeroki nie tylko jako drugi człowiek lecz także jako zwierzę i środowisko naturalne. Moralne zobowiązanie wydarza się – tak po prostu. Zjawia się gdy konfrontujemy się z obliczem cierpiącego ciała niewinnych ofiar. Zobowiązanie przychodzi z zewnątrz, spoza nas, zaburza naszą autonomię, próbując zawładnąć naszą wolą. W ramach refleksji nad poetyką zobowiązanie konfrontuje Caputo dwie skrajne postawy. Z jednej strony postawę Paula Celana, który poprzez swój poemat Fuga śmierci, jako ocalały Żyd, odpowiada na moralne zobowiązanie wobec ofiar Holocaustu. Z drugiej postawę Martina Heideggera, który poprzez swoje nazistowskie zaangażowanie polityczne i kontrowersyjne komentarze na tema Zagłady (zrównujące produkcję rolniczą z produkowaniem zwłok w Auschwitz) ujawnił przemożną pustkę etyczną swojej filozofii.

Dokończyć demokratyczną rewolucję!

Radykalna hermeneutyka posiada, także swoje polityczne ostrze. Caputo porusza temat niedokończonej demokratycznej rewolucji, która nie oddała władzy ludziom, lecz ustanowiła rząd wąskich elit. Dlatego istnieje potrzeba dokończenia rewolucji wewnątrz samej demokracji i przejście na pozycje demokracji radykalnej. Jednocześnie Caputo podkreśla, iż większość pojęć nowożytnej filozofii politycznej to de facto zsekularyzowane pojęcia teologiczne. Dlatego rewolucja społeczno-polityczna musi zostać poprzedzona prze rewolucyjną zmianę w myśleniu teologicznym.

Jadając z heretykami – radykalna hermeneutyka u stołu teologii.

Zastosowanie radykalnej hermeneutyki na polu refleksji religijnej, prowadzi do zaproponowania przez Caputo projektu „słabej teologii” (weak theology), inspirowanej słowami Św. Pawła z I Listu do Koryntian w którym apostoł stwierdza, iż „Bóg wybrał to co słabe i głupie w oczach tego świata, by zawstydzić potężnych i mędrców”. W ramach takiej refleksji teologicznej, Bóg nie jest postrzegany jako wszechmocny Imperator władca całego wszechświata, lecz jako Bóg który wyzbywszy się siebie, współcierpi z człowiekiem. W takim przypadku powstaje pytanie: czy Bóg posiada jakąkolwiek moc? Odpowiedz brzmi: Tak, lecz jego mocą jest siła bezsilności, której przykładem jest dar bezwarunkowego przebaczenia, które posiada przemożną moc przemieniania naszego życia.

Część druga: Polemiki i spotkania.

Dekonstrukcja – ponowoczesna czy oświeceniowa?

W polemicznej części drugiej mojej pracy, proponuje oddać głos myślicielom ideowo możliwie jak najbardziej odległym od filozoficzno-teologicznych propozycji Caputo. Pierwszym polemistą będzie współczesny brytyjski myśliciel Christopher Norris, który w takiej radykalno-hermeneutycznej myśli dostrzega zwrot ku znanemu już z przeszłości reakcyjnemu kontroświeceniu, zamiast niego proponując filozofię uprawianą w duch realizmu krytycznego. Obu myślicieli Caputo i Norrisa łączy także spór o charakter filozofii Derridy. Caputo widzi w twórcy dekonstrukcji an-archizującego wolnego strzelca, który wyzwala filozofię spod panowania totalizujących pojęć filozoficznych. Natomiast Norris w filozofii Derridy chce widzieć radykalizację oświeceniowage krytycyzmu a samego Derridę postrzega jako poważnego filozofa, który wcale nie porzuca filozofii dla frywolnej literatury. Jest to kontrowersyjna interpretacja pism Derridy, której trzeba się przyjrzeć na sposób krytyczny.

Ortodoks i radykał przeciwko postmodernizmowi.

Drugi wątek polemiczny wiąże się z proponowaną przez Caputo refleksją religijną, którą można umieścić w szerszym kontekście współczesnych sporów o postsekularyzm. W tym temacie Caputo wdaje się w burzliwą debatę z filozofią Slavoja Zizka. Z jednej strony mamy ponowoczesny postsekularyzm Caputo zwalczający fundamentalizm religijny i redukcjonizm ruchu Nowych Ateistów. Z drugiej strony mamy postsekularyzm Zizka, który de facto powtarza ruch który kiedyś wykonał w swojej filozofii religii Hegel. W Tym momencie propozycje teologiczne Caputo warto skonfrontować z koncepcjami myśliciela prawdziwie ortodoksyjnego jakim jest G. K. Chesterton, który w swojej Romancy o ortodoksji z pasją tropi wszelkie aporie i paradoksy chrześcijaństwa by pokazać w jaki sposób sprzyjają one ortodoksji, a nie są pretekstem do dokonania lekkomyślnego skoku w ponowoczesne chrześcijaństwo.

Demokratyczny republikanizm vs radykalna demokracja.

W ostatnim wątku krytyczny powracam do motywu niedokończonej demokratycznej rewolucji. Dla Caputo przykładem takiej niedokończonej rewolucji jest Rewolucja Amerykańska. Jego krytyczne opinie pod jej adresem warto skonfrontować z bardziej apologetycznym głosem filozofii politycznej Leo Straussa i jego uczniów Allana Blooma i Thomasa L. Pangle’a, którzy zamiast radykalnej demokracji proponują demokratyczny republikanizm, którego jedną z najważniejszych inspiracji jest właśnie polityczna tradycja Ojców Założycieli Stanów Zjednoczonych. Strauss porusza także kwestię teologiczno –politycznego problemu czyli pewnego antagonizującego napięcia pomiędzy sferami polityki i religii. Zarówno Strauss jak i Caputo próbują w dość nietypowy dla swych politycznych tradycji ten problem rozwiązać. Strauss jako myśliciel wywodzący się z tradycji konserwatywnej, w sporze Aten i Jerozolimy zawsze staje po stronie Aten i jest filozofem stricte świecki, który stara się trzymać religię na bezpieczny dystans. Natomiast Caputo jako myśliciel czerpiący inspiracje z myśli lewicowej, bardzo szeroko otwiera filozofię polityczną na wypływy koncepcji teologiczny do tego stopnia, iż dokonują one w znacznym stopniu jej kolonizacji.

Krzyż i chora -dlaczego?

Kończąc musze jeszcze powrócić na moment do tytułu mojej pracy w której pojawiają się krzyż i chora. Cóż one symbolizują? Caputo podkreśla, iż stara się zawsze pisać dwoma piórami. Jednocześnie pracując na dwóch różnych polach badawczych filozofii i religii. Dla jego filozofii najważniejszy jest projekt radykalnej hermeneutyki. Dla refleksji religijnej najważniejszy jest projekt „słabej teologii”. Radykalną hermeneutykę reprezentuje Platońska chora, bowiem radykalni hermeneuci także kochają Platona. Klasyczni metafizycy cenią najbardziej Platoński agathon czyli Dobro poza bytem, które zwłaszcza w interpretacjach neoplatońskich staje się archiczną zasadą fundująca system hierarchii wszelkich bytów. Radykalni hermeneuci skłaniają się raczej ku Platońskiej chorze, owej pierwotnej macierzy różnicującej wszelki byt, która pełni funkcję an-archiczną. Natomiast krzyż odsyła nas oczywiście do „słabej teologii” ponieważ to właśnie poprzez doświadczenie krzyż Bóg ujawnił światu prawdę o swojej bezsilności.

Poniżej znakomity utwór który wybieram jako motyw przewodni mojej pracy badawczej: Tarek Mansur- The Truth.

12:48, kenjishinoda , Filozofia
Link Dodaj komentarz »
czwartek, 09 czerwca 2011
Ekonomia w rytmie Hip-Hopu - Keynes vs Hayek

Kryzys ekonomiczny i filozofia

Dziś krótki przegląd ekonomicznych filmów, które trzeba zobaczyć.

Generation Zero – momentami bardzo apokaliptyczny w swej wymowie. Stawia tezę, iż nie mamy do czynienia z zapaścią kapitalizmu, lecz z głębokim kryzysem kultury i cywilizacji, zapoczątkowanym narcyzmem rewolucyjnych lat sześćdziesiątych.

Marx Reloded – czołówka rewolucyjnej lewicy z Žižkiem na czele, zgromadzona w jednym dokumencie. Wstawki z Matrixa maskują powtórkę starych marksistowskich teorii.

Free to Choose – kolekcja 10 odcinków klasycznego serialu dokumentalnego autorstwa Miltona Friedmana. Kompleksowa wykładnia jego ekonomicznej doktryny. Dla zwolenników libertarianizmu, seans obowiązkowy.

O co chodzi z OFE? Tak naprawdę – świetna przeróbka propagandowego filmu Ministerstwa Finansów wyjaśniającego funkcjonowanie systemu OFE. Znakomity humor i merytoryczna treść.

Poniżej przebojowy i porywający raperski pojedynek pomiędzy dwoma tytanami myśli ekonomicznej. Keynes vs Hayek, trzeba to zobaczyć, trzeba tego posłuchać. Więcej emocji, niż w starciu Pudzian vs Hardcorowy Koksu.

21:33, kenjishinoda , Polityka
Link Komentarze (4) »